การยกระดับผลิตภัณฑ์ชุดผ้าไทยสีธรรมชาติ ด้วยนวัตกรรมนาโนเทคโนโลยี กลุ่มทอผ้าไหม บ้านสวายเจริญ ตำบลห้วยราชา อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ ตามแนวคิดเศษฐกิจสร้างสรรค์

โครงการยกระดับผลิตภัณฑ์ชุดผ้าไทยสีธรรมชาติ ด้วยนวัตกรรมนาโนเทคโนโลยี กลุ่มทอผ้าไหม บ้านสวายเจริญ ตำบลห้วยราชา อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ ตามแนวคิดเศษฐกิจสร้างสรรค์มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ชุมชนประเภทชุดผ้าไทยสีธรรมชาติของกลุ่มทอผ้าไหมบ้านสวายเจริญ ตำบลห้วยราชา อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ และเพื่อยกระดับคุณภาพและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ด้วยนวัตกรรมสิ่งทอนาโน โดยใช้การบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี นวัตกรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองและพัฒนาผลิตภัณฑ์ได้อย่างต่อเนื่อง   พื้นที่เป้าหมายเป็นชุมชนที่มีภูมิปัญญาด้านการทอผ้าไหมและมีการทำเป็นอาชีพเสริมหลังฤดูเก็บเกี่ยว อย่างไรก็ตาม ก่อนดำเนินโครงการพบข้อจำกัดสำคัญ ได้แก่ การผลิตและการจำหน่ายในลักษณะต่างคนต่างทำ ขาดตลาดรองรับที่แน่นอน ขาดทักษะบางด้านเกี่ยวกับการย้อม การทอ และการแปรรูป ตลอดจนมีข้อจำกัดด้านการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและระบบอินเทอร์เน็ตในบางพื้นที่ ชุมชนจึงมีความต้องการพัฒนากระบวนการผลิตอย่างครบวงจร ตั้งแต่การจัดการวัตถุดิบ การแปรรูปผลิตภัณฑ์ การเพิ่มคุณสมบัติด้วยนาโนเทคโนโลยี โครงการดำเนินงานเป็นระยะเวลา 9 เดือน มีผู้เข้าร่วมโครงการรวม 120 คน และประกอบด้วยกิจกรรมหลัก 5 ด้าน ได้แก่ 1. การอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการย้อมสีด้วยวัสดุธรรมชาติ เพื่อพัฒนาทักษะและสร้างความหลากหลายของสีจากทรัพยากรในท้องถิ่น 2. การแปรรูปผลิตภัณฑ์ผ้าพันคออัตลักษณ์ประจำกลุ่ม เพื่อสร้างรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่มีเอกลักษณ์และตอบสนองความต้องการของตลาด 3. การเพิ่มมูลค่าด้วยนวัตกรรมนาโนเทคโนโลยี เพื่อยกระดับคุณภาพและคุณสมบัติของสิ่งทอ 4. การนำเสนอและจัดแสดงผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการพัฒนา เพื่อสร้างโอกาสในการประชาสัมพันธ์และเชื่อมโยงตลาด

ผลการดำเนินงานพบว่า สมาชิกกลุ่มทอผ้าไหมบ้านสวายเจริญสามารถพัฒนาอัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ชุดผ้าไทยสีธรรมชาติประจำกลุ่มได้สำเร็จ และมีการยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์ประเภทผ้าและเครื่องแต่งกายให้มีมาตรฐานสูงขึ้น ผลการดำเนินงานด้านเศรษฐกิจพบว่ารายได้ของกลุ่มผู้ประกอบการ OTOP เพิ่มขึ้นร้อยละ 15 หลังการพัฒนาผลิตภัณฑ์ สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาสนับสนุนการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ชุมชน   ในด้านผลกระทบเชิงคุณภาพ โครงการก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับบุคคล กลุ่ม และชุมชน สมาชิกมีความรู้และทักษะเพิ่มขึ้นในด้านการย้อมสีธรรมชาติ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การประยุกต์ใช้นาโนเทคโนโลยี เกิดโอกาสในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ไปยังตลาดต่างประเทศ ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัยสามารถนำองค์ความรู้จากงานวิจัยและเทคโนโลยีสิ่งทอนาโนมาบูรณาการกับการบริการวิชาการแก่สังคม ทำให้เกิดการเรียนรู้จากสถานการณ์จริงและสร้างความสัมพันธ์ระหว่างมหาวิทยาลัยกับชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม   นอกจากนี้ โครงการยังส่งผลให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างกลุ่มผู้ประกอบการ OTOP ประเภทผ้าและเครื่องแต่งกาย สถาบันการศึกษา หน่วยงานพัฒนาชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ตลอดจนเกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และแนวทางการทำงานเพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากรในพื้นที่ไปสู่การเป็นวิทยากรตัวคูณ ซึ่งสามารถขยายผลการถ่ายทอดองค์ความรู้ไปยังกลุ่มชุมชนอื่นในจังหวัดบุรีรัมย์ได้