สรุปหลักการใช้ภาษาไทย สำหรับการปฐมนิเทศนักศึกษาใหม่สาขาวิชาภาษาไทย (ศศ.บ.)

ภาษาไทยเป็นเครื่องมือสำคัญยิ่งในการสื่อสารเพื่อถ่ายทอดความรู้ ความคิด ความรู้สึก และสัมพันธภาพระหว่างบุคคล ทั้งในทักษะการฟัง การพูด การอ่าน และการเขียน การใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง เหมาะสมกับบุคคล กาลเทศะ และบริบทสังคม จึงเป็นปัจจัยพื้นฐานที่ส่งเสริมให้การสื่อสารบรรลุผลสำเร็จตามวัตถุประสงค์ ทั้งนี้ อ.อุภาวัณณ์ นามหิรัญ  ได้จัดทำสรุปความรู้และหลักเกณฑ์ที่สำคัญเกี่ยวกับการใช้ภาษาไทยไว้เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติ ดังมีรายละเอียดปรากฏในประเด็นสำคัญต่อไปนี้

๑. ความสำคัญของการใช้ภาษาไทย

การตระหนักถึงความสำคัญในการใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง มีบทบาทขับเคลื่อนสังคมใน ๔ มิติหลัก ได้แก่

• เพื่อการสื่อสารที่ถูกต้อง ช่วยให้ผู้รับสารสามารถเข้าใจความหมายได้ถูกต้องตรงตามเจตนาและความต้องการของผู้ส่งสาร ลดความคลาดเคลื่อนในการตีความ

• เพื่อการเรียนรู้และการศึกษา ภาษาไทยเป็นเครื่องมือและกลไกหลักในการแสวงหาองค์ความรู้ ตลอดจนการพัฒนาทักษะทางสติปัญญาในระบบการศึกษาทุกระดับ

• เพื่อการปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ การสื่อสารด้วยถ้อยคำและลายลักษณ์อักษรที่ถูกต้อง ช่วยเสริมสร้างความน่าเชื่อถือ ภาพลักษณ์ที่ดี และประสิทธิภาพในการประสานงานระดับวิชาชีพ

• เพื่อการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย เป็นการสืบสานและสะท้อนถึงเอกลักษณ์ ภูมิปัญญา ตลอดจนมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาติให้ดำรงอยู่

๒. ปัญหาที่พบบ่อยในการใช้ภาษาไทย

ในปัจจุบัน ข้อบกพร่องและอุปสรรคสำคัญในการสื่อสารภาษาไทย สามารถจำแนกออกเป็น ๒ ระดับ ดังนี้

• ระดับคำ พบข้อผิดพลาดในด้านการสะกดคำไม่ถูกต้องตามอักขรวิธี การเลือกใช้คำผิดความหมาย การใช้คำที่ไม่เหมาะสมกับบริบท และการใช้คำที่ขัดต่อหลักไวยากรณ์

• ระดับประโยค พบการสร้างประโยคที่ไม่สมบูรณ์ การใช้ประโยคที่วกวนขาดความกระชับ มีลักษณะกำกวมอันนำไปสู่การตีความที่คลาดเคลื่อน รวมถึงการเรียงลำดับคำในประโยคที่ไม่ถูกต้องตามโครงสร้างภาษาไทย

๓. ตัวอย่างเปรียบเทียบการใช้ภาษาไทยที่ถูกต้องและไม่ถูกต้อง

เพื่อเป็นแนวทางในการปรับปรุงและพัฒนาทักษะการสื่อสาร จึงจัดทำข้อเปรียบเทียบกรณีตัวอย่างที่มักปรากฏข้อผิดพลาด ดังต่อไปนี้:

• กรณีที่ ๑ * (รูปแบบที่ไม่ถูกต้อง) ระหว่างเธอ และ เขา

  • (รูปแบบที่ถูกต้อง) ระหว่างเธอ กับ เขา

• กรณีที่ ๒ * (รูปแบบที่ไม่ถูกต้อง) ขอแสดงความยินดีกับผู้โชคดี

  • (รูปแบบที่ถูกต้อง) ขอแสดงความยินดี แก่ ผู้โชคดี

• กรณีที่ ๓ * (รูปแบบที่ไม่ถูกต้อง) เขาวิ่งทุกวัน ๆ ละ 10 กิโล

  • (รูปแบบที่ถูกต้อง) เขาวิ่งทุกวัน วันละ 10 กิโล

• กรณีที่ ๔ * (รูปแบบที่ไม่ถูกต้อง) เธอเคยอุบัติเหตุเฉียดตาย

  • (รูปแบบที่ถูกต้อง) เธอเคย ประสบอุบัติเหตุ เฉียดตาย

๔. หลักการใช้ภาษาไทยที่ดี

การพัฒนาทักษะภาษาไทยเพื่อการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพสูงสุด ควรยึดถือหลักการปฏิบัติ ๕ ประการ ดังนี้

๑. ความถูกต้องตามหลักภาษา ยึดมั่นในหลักไวยากรณ์ การสะกดคำ และโครงสร้างประโยคที่ถูกต้องตามพจนานุกรม

๒. ความเหมาะสมกับบุคคลและกาลเทศะ พิจารณาเลือกใช้ระดับภาษาที่สอดคล้องกับฐานะของผู้รับสาร โอกาส และสภาพแวดล้อมในการสื่อสาร

๓. ความกระชับ ชัดเจน และเข้าใจง่าย เลือกใช้ประโยคสั้นที่ได้ใจความสมบูรณ์ หลีกเลี่ยงการใช้ถ้อยคำฟุ่มเฟือยที่ไม่มีความจำเป็น

๔. การสื่อความหมายตรงประเด็น มุ่งเน้นการส่งสารที่ตรงเป้าหมายและชัดเจน เพื่อให้เกิดความเข้าใจในทันที

๕. การใช้ภาษาอย่างสร้างสรรค์และสุภาพ เลือกใช้ถ้อยคำที่แสดงถึงความมีมารยาท เพื่อสร้างสรรค์สังคมและสัมพันธภาพอันดีระหว่างบุคคล